Bir şey söylemedi ama yüzünden okunuyor. “İyi misin?” diye soruyorsun, “İyiyim” diyor — ama her şey onun iyide olmadığını söylüyor. Tepkileri ya abartılı, ya hiç yok. Bu, öfkenin doğrudan değil dolaylı biçimde ifade edildiği bir iletişim biçimidir: pasif agresif iletişim.
Pasif agresif davranan kişi, öfkesini ya da hayal kırıklığını açıkça söylemekten kaçınır. Bunun çoğunlukla köklü bir nedeni vardır: Çocuklukta öfke ifadesi tehlikeli, yasak ya da işe yaramaz hale getirilmişti. Öfke var ama ifade yolu yok — bu duygu da dolaylı yollarla çıkar.
Pasif agresif iletişimi tanımanın en iyi yolu, söylenenlere değil tutarsızlıklara bakmaktır:
Pasif agresif iletişimin en yıpratıcı yanı, neden bu kadar rahatsız hissettiğini tam olarak tarif edememektir. Büyük bir şey olmadı — ama bir şeyler hep yanlış. Sürekli belirsiz bir gerginlik var. Karşındakinin gerçekten ne hissettiğini anlayamazsın çünkü söylemiyor.
Zamanla bu ilişkide kendini dikkatli, tetikte ve yorgun hissedebilirsin. Bir şey söylesen yanlış mı anlar? Bir şey yapsan kızar mı? Bu sürekli tahmin yürütme hali, duygusal tükenmenin nedenidir.
Eğer bu kişi ilişkindeyse: doğrudan sormak işe yarayabilir. “Seninle iyi miyiz? Bir şey var mı konuşmak istediğin?” gibi açık bir davet, bazen o kapıyı aralayabilir.
Ama bu iletişim kalıbının senin içinde de izleri varsa — öfkeni söylemekte zorlanıyorsan, “tamam” deyip içten de değilsen — o zaman bu bir iletişim sorunu değil, duygusal ifade sorunudur. Ve değiştirilebilir.
İletişim kalıplarını ve öfkenin nasıl işlendiğini daha derinden çalışmak istiyorsan, NLP Uygulayıcı Eğitimi‘nde bu tür örüntüleri kökeninden ele alıyoruz.
Gülhan Toktay’ın kaleminden en çok okunan yazılar.
