İlişkide yakınlık arttıkça içinde bir şeyler sıkışıyor. Mesafe koymak değil, ama o yakınlığın içinde de tam olarak rahat değilsin. Karşındaki “neredesin?” diye soruyor, sen zaten oradasın — ama bir yandan da yoksun. Kaçıngan bağlanma tam olarak bu hissi tarif eder.
Kaçıngan bağlanma, John Bowlby’nin bağlanma teorisinden gelen ve kişinin yakın ilişkilerden duygusal olarak uzak durma eğilimini tanımlayan bir bağlanma biçimidir. Kaçıngan bağlananlar genellikle bağımsızlıklarına aşırı değer verir, duygusal ihtiyaçlarını küçümser ve ilişkide “çok şey isteniyor” hissine kolayca kapılır.
Bu bir karakter kusuru değil, genellikle erken dönemde öğrenilmiş bir hayatta kalma stratejisidir.
Çocuklukta duygusal ihtiyaçlarına karşılık bulamamak, “ağlama”, “abartma”, “çok duyarlısın” gibi mesajlar almak — bunlar zamanla kişiye şunu öğretir: İhtiyaçlarını gösterme, çünkü karşılanmaz. Kendine yeterli ol.
Bu strateji o dönem için işe yaramış olabilir. Ama yetişkinlikte ilişkilerde çözülmesi gereken bir kalıba dönüşür.
Kaçıngan bağlanan kişi genellikle farklı bir bağlanma biçimine sahip biriyle ilişki kurar. Karşısındaki yaklaştıkça kaçıngan uzaklaşır. Uzaklaştıkça diğeri daha çok yaklaşmaya çalışır. Bu döngü her iki tarafı da tüketir — ama kırılmadığı sürece tekrar eder.
Döngüyü kırmak, önce kendi bağlanma örüntünü tanımakla başlar.
Evet — ama bu çalışma, sadece farkındalıkla değil, bilinçaltındaki erken dönem kodların dönüştürülmesiyle kalıcı olur. Yakınlığın tehdit değil, güvenli alan olabileceğini yalnızca düşünmekle değil, hissederek öğrenilebilir.
Eğer ilişkideki bu döngüleri derine inerek dönüştürmek istiyorsan, Evlilik ve İleri Seviye İlişki Atölyesi‘nde bağlanma sistemi üzerine kapsamlı çalışıyoruz.
Gülhan Toktay’ın kaleminden en çok okunan yazılar.
